Re-integratie na ziekte: rechten en plichten

Re-integratie na ziekte: wat je werkgever moet doen en wat jij mag verwachten

Ben je langer dan zes weken ziek thuisgebleven, dan begint het re-integratietraject. Dit is geen vrijblijvende sessie met een coach, maar een wettelijke verplichting voor zowel jou als je werkgever. Het doel: zo snel als medisch verantwoord is weer aan het werk gaan, eventueel in aangepast werk. Het traject zit vol valkuilen, deadlines en juridische consequenties die grote impact kunnen hebben op je inkomen en rechtspositie.

Kort samengevat: Re-integratie is het proces waarbij jij en je werkgever samen werken aan jouw terugkeer naar werk na ziekte of een ongeval. De Wet verbetering poortwachter (artikel 7:658a BW en verder) regelt exact wat er moet gebeuren, wanneer dat moet en wat de consequenties zijn als partijen hun verplichtingen niet nakomen. De bedrijfsarts speelt een cruciale rol, maar let op: die werkt in opdracht van je werkgever. Als het mis gaat met de re-integratie, kan dat betekenen dat je geen WW-uitkering krijgt of dat je werkgever geen ontslagvergunning krijgt.

Wat is re-integratie en wanneer start het

Re-integratie start zodra je als werknemer arbeidsongeschikt bent en verwacht wordt dat je binnen 104 weken (2 jaar) niet volledig herstelt voor je eigen werk. In de praktijk begint het formele traject na zes weken ziekte.

Het wettelijk kader: Artikel 7:658a BW verplicht de werkgever om een re-integratieplan op te stellen. Dit moet gebeuren in overleg met jou en de bedrijfsarts. De werkgever moet dit plan binnen acht weken na de eerste ziektedag gereed hebben. Gebeurt dit niet, dan kan het UWV later sancties opleggen aan de werkgever.

Stel je bent buschauffeur en raakt je rug geblesseerd. Na zes weken is duidelijk dat je voorlopig niet kunt rijden. Je werkgever moet nu onderzoeken of je ander werk kunt doen: administratie, roosters maken, telefonische klantenservice. Dat heet passend werk. Kun je niets binnen het bedrijf, dan moet je werkgever zelfs kijken naar mogelijkheden bij andere werkgevers (tweede spoor).

Het re-integratiedossier en het plan van aanpak

Het re-integratieplan is een officieel document dat concreet beschrijft welke stappen genomen worden. Het bevat:

• Een probleemanalyse: wat kun je niet meer en wat nog wel
• Concrete doelen en acties met tijdslijnen
• Afspraken over wie wat doet
• Evaluatiemomenten

De bedrijfsarts levert hiervoor het medisch advies, maar bepaalt niet in zijn eentje wat er gebeurt. Jij hebt inspraak. Krijg je een concept-plan dat je onrealistisch vindt, bijvoorbeeld omdat er staat dat je binnen twee weken fulltime moet werken terwijl je nog maar 20% belastbaar bent? Dan heb je het recht om bezwaar te maken.

Belangrijk: Je bent verplicht om mee te werken aan het plan, tenzij dit medisch niet verantwoord is. Weiger je zonder goede reden, dan mag je werkgever de loondoorbetaling stopzetten (artikel 7:629 lid 3 sub c BW). Dat is geen loze dreiging. In de praktijk gebeurt dit regelmatig.

De rol van de bedrijfsarts

De bedrijfsarts voert de zogenaamde spreekkamertoets uit: wat kun je medisch gezien nog wel en niet meer? Dit resulteert in een advies met beperkingen en mogelijkheden. Bijvoorbeeld: mag maximaal 4 uur per dag werken, geen tillen boven 5 kilo, moet elk uur 10 minuten bewegen.

Cruciaal om te begrijpen: de bedrijfsarts werkt voor de arbodienst die door je werkgever wordt betaald. Hoewel de arts onafhankelijk moet handelen, ervaren veel werknemers dit anders. Voel je je niet serieus genomen of denk je dat de bedrijfsarts je mogelijkheden overschat? Dan kun je een second opinion aanvragen bij een andere bedrijfsarts. Je werkgever moet hieraan meewerken als je dit binnen twee weken na het advies aanvraagt.

Ook kun je een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV (artikel 7:629a BW). Een onafhankelijke arts beoordeelt dan of het re-integratietraject goed verloopt. Dit kost je werkgever €555 (tarief 2026) als blijkt dat de werkgever tekort is geschoten, anders betaal jij dit bedrag zelf.

Passend werk: wat moet je accepteren

Passend werk is werk dat je met je beperkingen kunt doen. In het eerste jaar van ziekte moet dit bij voorkeur bij je eigen werkgever zijn. Het werk hoeft niet precies te passen bij je oude functie of salaris.

Stel: je werkte als loodgieter voor €2.800 bruto per maand en krijgt rugklachten. Je werkgever biedt je aan om telefonisch klusjes in te plannen voor €2.000 per maand. Moet je dat accepteren? Ja, waarschijnlijk wel. Gedurende het eerste ziektejaar (bij loondoorbetaling) moet je werk accepteren dat bij je beperkingen past, ook als het minder betaalt. Je werkgever blijft wel verplicht om minimaal 70% van je loon door te betalen (artikel 7:629 BW).

In het tweede ziektejaar wordt de eis strenger: je moet ook werk buiten je eigen bedrijf accepteren als dat aangeboden wordt, mits het binnen je capaciteiten valt. Weiger je zonder goede reden, dan riskeer je dat de loondoorbetaling wordt stopgezet.

Grijs gebied: Mag je werkgever je dwingen om een fulltime functie te accepteren als je slechts 50% belastbaar bent? Nee, werk is alleen passend als het past bij je medische mogelijkheden volgens de bedrijfsarts. Kom je hier met je werkgever niet uit, vraag dan een deskundigenoordeel aan bij het UWV.

Loondoorbetaling tijdens ziekte

Gedurende twee jaar ziekte moet je werkgever minimaal 70% van je loon doorbetalen (eerste jaar vaak 100%, tweede jaar minimaal 70%, afhankelijk van de cao of arbeidsovereenkomst). Dit staat in artikel 7:629 BW.

Let op deze valkuil: Werk je niet mee aan re-integratie zonder medische onderbouwing, dan mag de werkgever de loondoorbetaling stopzetten. Bijvoorbeeld: je weigert een second opinion gesprek met een door de werkgever voorgestelde specialist, terwijl de bedrijfsarts dit zinvol vindt. Of je komt herhaaldelijk niet opdagen bij afspraken met een re-integratiebureau. De werkgever moet je eerst waarschuwen, maar daarna kan de loonbetaling daadwerkelijk worden stopgezet.

Andersom geldt ook: doet je werkgever te weinig aan re-integratie, dan kan het UWV later een loonsanctie opleggen. Dit betekent dat de werkgever bij een WIA-aanvraag (na twee jaar ziekte) langer loon moet doorbetalen of een boete krijgt.

Re-integratieverslag en de WIA-aanvraag

Na 91 weken ziekte (dus 13 weken voor het einde van de twee jaar) moet je werkgever een re-integratieverslag opstellen. Dit verslag beschrijft wat er in die bijna twee jaar is gedaan om je weer aan het werk te krijgen. Het UWV gebruikt dit verslag om te beoordelen of je recht hebt op een WIA-uitkering (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen).

Cruciale consequentie: Heeft je werkgever te weinig gedaan aan re-integratie, dan kan het UWV weigeren om jou arbeidsongeschikt te verklaren, zelfs als je feitelijk niet kunt werken. Je komt dan zonder inkomen te zitten. Daarom is het verstandig om tijdens het traject goed bij te houden wat er gebeurt en wat niet gebeurt.

Je kunt zelf ook bij het UWV melden dat de re-integratie onvoldoende is. Dit doe je via het eerder genoemde deskundigenoordeel. Kost tijd en mogelijk geld, maar kan je rechtspositie beschermen.

Ontslag en re-integratie

Na twee jaar ziekte mag je werkgever ontslag aanvragen bij het UWV, mits aan re-integratieverplichtingen is voldaan. Het UWV toetst streng: is er echt alles aan gedaan om de werknemer aan het werk te helpen?

Voorbeeld: Een administratief medewerkster is twee jaar ziek met burnout-klachten. De werkgever heeft haar aangeboden om 16 uur per week te werken op andere taken, maar zij wilde niet omdat ze bang was voor terugval. De bedrijfsarts zei dat 16 uur medisch verantwoord was. Het UWV gaf ontslagvergunning, omdat de werkgever passend werk had aangeboden en de medewerkster dit zonder medische onderbouwing weigerde.

Krijg je ontslag na ziekte, dan heb je in principe recht op een WW-uitkering. De WW duurt maximaal 24 maanden (bron: UWV, https://www.uwv.nl/particulieren/werkloos/ww-uitkering-aanvragen/detail/hoelang-duurt-de-ww). Je krijgt de eerste twee maanden 75% van je dagloon, daarna 70% (bron: UWV, https://www.uwv.nl/particulieren/werkloos/ww-uitkering-aanvragen/detail/hoogte-ww-uitkering).

Maar let op: Als het UWV oordeelt dat jij onvoldoende hebt meegewerkt aan re-integratie, kan je WW-uitkering worden geweigerd of gekort. Dit is een reëel risico. Documenteer daarom altijd waarom je bepaald werk niet kon accepteren (bijvoorbeeld met een second opinion van een arts).

Jouw rechten en plichten tijdens re-integratie

Jouw rechten:

• Inspraak in het re-integratieplan
• Recht op informatie over je medische situatie en het traject
• Second opinion bij een andere bedrijfsarts
• Deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV
• Begeleiding door een re-integratiedeskundige (wordt vaak betaald door werkgever)
• Privacy: medische details mogen niet met je leidinggevende worden gedeeld zonder jouw toestemming

Jouw plichten:

• Meewerken aan het opstellen van het plan
• Afspraken nakomen (gesprekken met bedrijfsarts, coach, etc.)
• Passend werk accepteren dat binnen je mogelijkheden valt
• Bereikbaar zijn tijdens re-integratie (tenzij je bijvoorbeeld in het buitenland bent voor behandeling, maar dit moet je melden)

Kom je deze plichten niet na, dan kan zoals gezegd de loondoorbetaling worden stopgezet. In de praktijk waarschuwt de werkgever eerst schriftelijk, met een termijn van bijvoorbeeld twee weken om je gedrag aan te passen.

Kosten van re-integratie

De werkgever betaalt alle kosten van re-integratie: gesprekken met de bedrijfsarts, re-integratiecoaches, opleidingen, aanpassingen op de werkplek (aangepaste stoel, speciale software, etc.). Jij hoeft hier niets voor te betalen.

Praktijkvoorbeeld: Een magazijnmedewerker krijgt last van zijn knieën. De bedrijfsarts adviseert een aangepaste werkplek zonder traplopen en een speciale steunzool. De werkgever moet dit regelen en betalen. Weigert de werkgever dit, terwijl het medisch noodzakelijk is en de kosten redelijk zijn, dan schiet de werkgever tekort in zijn re-integratieplicht.

Ook opleidingen om ander werk te kunnen doen, vallen onder de re-integratieplicht. Stel je bent vrachtwagenchauffeur en kunt vanwege rugklachten niet meer rijden. Je werkgever moet kijken of er met een opleiding andere arbeid voor je is, bijvoorbeeld logistiek coördinator.

Re-integratie bij flexwerkers en oproepkrachten

Ook flexwerkers hebben recht op re-integratie, maar de regels zijn ingewikkelder. Heb je een tijdelijk contract dat afloopt tijdens je ziekte, dan eindigt in principe ook de re-integratieplicht van de werkgever op de einddatum van het contract.

Uitzondering: Ben je ziek geworden door het werk (beroepsziekte of arbeidsongeval), dan blijft de werkgever soms langer verantwoordelijk. Dit is maatwerk en vraag hier juridisch advies over als dit jouw situatie is.

Oproepkrachten met een nul-urencontract hebben wel recht op loondoorbetaling bij ziekte (gebaseerd op het gemiddelde van de afgelopen 13 weken), maar re-integratie is vaak ingewikkelder omdat er geen vaste functie is om naar terug te keren.

Wanneer moet je een advocaat raadplegen

Schakel een arbeidsrechtadvocaat in als:

• Je werkgever dreigt met stopzetting van loon zonder dat jij begrijpt waarom
• Je een ontslag hebt gekregen na ziekte en twijfelt of de procedure correct was
• Het UWV heeft geoordeeld dat je onvoldoende hebt meegewerkt, maar jij vindt dat je alles hebt gedaan
• Je een WIA-uitkering wordt geweigerd omdat het re-integratiedossier volgens het UWV onvoldoende is
• Je medisch geschikt bent verklaard voor werk dat je volgens jouw behandelend arts niet aankunt

Een advocaat kan het dossier beoordelen, een second opinion regelen van een onafhankelijke deskundige, en zo nodig procederen. Veel rechtsbijstandverzekeringen dekken arbeidsrechtelijke procedures.

Tip: Vraag eerst een gratis intakegesprek aan. Veel advocatenkantoren bieden dit. Zij kunnen inschatten of je zaak kansrijk is. Ga niet zelf procederen zonder juridische kennis, de Wet verbetering poortwachter is complex en een verkeerde stap kan je duizenden euro's kosten.

Praktische tips voor een succesvol traject

Documenteer alles: Bewaar alle e-mails, verslagen van gesprekken, medische adviezen. Dit is je bewijs als het later mis gaat. Maak notities na telefoongesprekken met de bedrijfsarts of werkgever, met datum en korte samenvatting.

Wees realistisch maar coöperatief: Je hoeft geen werk te accepteren dat medisch onverantwoord is, maar doe wel je best. Een rechter of het UWV kijkt kritisch naar werknemers die bij alles 'nee' zeggen zonder goede onderbouwing.

Zoek ondersteuning: Een re-integratiecoach kan helpen, maar sommige coaches werken te veel in het belang van de werkgever. Heb je een vakbond? Schakel hun juridische dienst in. Zij kennen de spelregels en kunnen met je meekijken.

Begrijp de deadlines: Het re-integratieplan moet binnen acht weken, het re-integratieverslag na 91 weken ziekte. Dit zijn harde wettelijke momenten. Gebeurt iets niet op tijd, maak daar een notitie van.

Blijf in contact met je behandelend arts: De bedrijfsarts ziet je misschien één keer per maand, jouw huisarts of specialist kent je situatie beter. Vraag je behandelend arts om een brief als je vindt dat de bedrijfsarts je mogelijkheden overschat.

Re-integratie is geen vijandelijk proces, maar in de praktijk lopen de belangen van werkgever en werknemer soms uiteen. Jij wilt volledig herstellen zonder druk, je werkgever wil dat je snel weer productief bent. De wet probeert daar een balans in te vinden. Begrijp je rechten, kom je plichten na, en documenteer alles. Dan vergroot je de kans op een eerlijk traject en een goede uitkomst.